Intergalactische botsing op komst

Over vier miljard jaar zal ons Melkwegstelsel frontaal botsen met Andromeda, een ander spiraalvormig sterrenstelsel. Dat zou de plaats van de Zon in onze sterrennevel gevoelig kunnen wijzigen, en ook de sterrenhemel zal er helemaal anders gaan uitzien.

Ramkoers

De ontdekking werd gedaan door Amerikaanse astronomen en hun Nederlandse collega Roeland van der Marel van het Space Telescope Science Institute  Baltimore. Zij baseren hun berekeningen op waarnemingen van de Amerikaanse ruimtetelescoop Hubble. Daaruit blijkt dat Andromeda nu recht op de Melkweg afkomt met een snelheid van 400.000 kilometer per uur. Over vier miljard jaar zouden de sterrenstelsels dan in botsing komen.

Geen catastrofe

Dat de twee sterrenstelsels naar elkaar toe bewegen, wisten wetenschappers al langer, maar dat ze echt op ramkoers liggen hebben Van der Marel en zijn collega's nu pas ontdekt. Andromeda is nu nog 2,5 miljoen lichtjaar verwijderd van de Melkweg maar komt met een duizelingwekkende snelheid op ons af. Als de aarde tegen die tijd nog bestaat, betekent deze botsing wel niet het einde der tijden. Het Andromeda-sterrenstelsel smelt na de clash waarschijnlijk samen met de Melkweg. Er ontstaat dan een nieuw sterrenstelsel.

Samensmelting

Zodra de stelsels met elkaar in botsing komen, duurt het nog zo'n twee miljard jaar voor de twee sterrenstelsels helemaal één zijn geworden. Sterren in de sterrenstelsels komen door de botsing waarschijnlijk in nieuwe banen terecht. Ook de zon wordt wellicht naar een nieuw deel van het sterrenstelsel verhuisd. Hoewel dat alles vrij ingrijpend is, verwachten de onderzoekers wel dat ons zonnestelsel en de aarde gewoon blijven bestaan. "In het ergste geval slaat Andromeda frontaal in de Melkweg en worden alle sterren in verschillende banen geslingerd," legt onderzoeker Gurtina Besla uit. "De Melkweg verliest zijn pannenkoek-vorm waarin de meeste sterren een bijna cirkelvormige baan hebben. De kernen van de sterrenstelsels smelten samen en de sterren vestigen zich in willekeurige banen om een elliptisch sterrenstelsel te vormen."

Nog een botsing ?

De kans is bovendien groot dat het niet bij één botsing blijft. Nabij de Andromedanevel bevindt zich nog een sterrenstelsel: de Driehoeknevel. Het is goed mogelijk dat ook die met de Melkweg botst en later eveneens opgaat in het nieuwe sterrenstelsel dat bestaat uit de Melkweg en het Andromedastelsel. Naar alle waarschijnlijkheid botst de Driehoeknevel pas nadat de Melkweg en de Andromedanevel met elkaar zijn gebotst.

Fascinerend

Dat Andromeda de Melkweg nadert, is dus niets nieuws. Maar het was lange tijd onduidelijk of dat zou leiden tot een botsing of een bijna-botsing. Met behulp van de Hubble-telescoop konden de onderzoekers de beweging van Andromeda precies achterhalen en dus ook zien wat ons sterrenstelsel en de Andromedanevel te wachten staat. Onderzoeker Roeland van der Marel noemt het fascinerend. "We kennen andere sterrenstelsels in het heelal die botsen of samensmelten. Maar dit resultaat is uniek, omdat het laat zien wat er zal gebeuren met onze planeet, onze zon, en onze Melkweg. Dat wij ooit zullen versmelten met een neveltje dat 1000 jaar geleden voor het eerst werd opgemerkt aan de hemel, is werkelijk fascinerend."

Niet uitzonderlijk

Dat sterrenstelsels met elkaar botsen, gebeurt regelmatig, maar een botsing met de Melkweg is nog nooit voortgekomen. Van der Marel en zijn collega's publiceren hun bevindingen binnenkort in het wetenschappelijke tijdschrift Astrophysical Journal.