Koude Oorlog om nieuwe olie

Er is een nieuw tijdperk voor olie aangebroken. Olie wordt steeds schaarser en duurder. We moeten op steeds meer afgelegen plaatsen gaan boren en we gaan ook steeds dieper. De gevolgen voor het milieu zijn enorm. Van Brazilië tot het noordpoolgebied. Het gebied rondom de Noordpool is rijk aan olie en gas. Volgens Amerikaanse geologen bevat de regio meer dan een vijfde van de nog niet ontdekte voorraden. En op die Noordpool zijn de hoofdrolspelers zelfs klaar voor een militaire strijd.

Olie onder de ocean

De Atlantische Oceaan lijkt voor de Braziliaanse kust oneindig diep. De bodem ligt op bijna 2.000 meter, en daaronder ligt nog eens 1.500 meter gesteente. Maar dan bereiken we een olievoorraad die vergelijkbaar is met Koeweit. Alleen is het de vraag of het wel verantwoord is om naar deze olie te boren. De olieramp in de Golf van Mexico in april 2010 was een akelige kennismaking met wat er kan gebeuren als het fout gaat. Toen had BP al maanden nodig om de situatie onder controle te krijgen. Op een diepte als deze voor de kust van Brazilië zou het nog een stuk lastiger worden.

Braziliaanse goudmijn

Maar zelfs die Braziliaanse goudmijn is niet voldoende om aan onze noden te voldoen. Hoewel de economie blijft slabakken, neemt de vraag naar olie nog dagelijks toe. Olielanden als Rusland, Iran en Koeweit kunnen niet meer volgen. De olieboringen in Brazilië zijn echter de gevaarlijkste die de olie-industrie ooit ondernomen heeft. En daar betalen ook wij de prijs voor. Een zeer dure prijs.

Canada en de Noordpool

Nog niet zo lang geleden maakten we ons zorgen over de slinkende olievoorraad. Maar de nieuwe olie heeft de gaten gevuld. In Canada vormen de teerzanden een belangrijke bron. En voor de VS is Canada een betrouwbaardere leverancier dan Saoedi-Arabië. En natuurlijk wordt er naar het noordpoolgebied gekeken waar door de opwarming van het klimaat plaatsen bereikbaar worden die vroeger geïsoleerd waren. In het gebied rond de Noordpool zit naar schatting 90 miljard vaten olie en 47 biljoen kubieke meter aardgas, samen zo'n 22 procent van de onontdekte voorraden.

Claims

Vanwege de vermoede rijkdom aan grondstoffen op de Noordpool doen de omringende landen al jaren hun best delen van het gebied te claimen. Vooral Rusland gaat daar ver in: dat land plantte in augustus 2007 al een Russische vlag op de zeebodem, op ruim 4.000 meter diepte. Door deze actie leiden de Russen de strijd om de olierijke gebieden onder de Noordpool.

Koude Oorlog

Verschillende landen zijn intussen aan een 'Koude' Oorlog begonnen om de rijkdom onder het ijs op te eisen. Voor militaire leiders is de klimaatverandering al lang geen zorg meer, het draait enkel nog om die nieuwe oliebron die ironisch genoeg door onze CO2-uitstoot beschikbaar dreigt te worden. In maart 2012 hield Noorwegen een heuse militaire oefening met 16.300 soldaten uit veertien landen. Vijf Noren kwamen om het leven toen hun vliegtuig nabij de hoogste berg van Zweden neerstortte. En begin april kwamen de acht poollanden - Canada, de Verenigde Staten, Rusland, IJsland, Denemarken, Zweden, Noorwegen en Finland - nog samen in een Canadese militaire basis om de beveiliging van de regio te bespreken.

Controle noodzakelijk

Niet dat er binnenkort een gewapend conflict op de Noordpool zal uitbreken, maar de toenemende activiteit in de regio maakt controle noodzakelijk. Volgens voorspellingen zou er tegen 2030 een vaarroute naar het ooit onbereikbare ijs beschikbaar worden. "Een volledige oceaanregio, die vroeger afgesloten was, opent zich nu voor de rest van de wereld", zegt de Canadese professor Rob Huebert. Voor de poollanden landen staat er dus veel op het spel.

Militaire acties

De Verenigde Staten hebben hun militaire budget serieus zien slinken door operaties in Irak en Afghanistan, maar het land beschikt over een indrukwekkende vloot duikboten die maandenlang onder water kunnen blijven. Rusland heeft zichzelf als de meest agressieve kandidaat opgeworpen, aangezien het land voor een derde boven de poolcirkel ligt. Sinds de jaren '90 van de vorige eeuw  heeft Rusland al veel geïnvesteerd in de militaire mogelijkheden in het poolgebied. Noorwegen, Denemarken en Canada hebben daarom hun militaire trainingen hervat, een stap die ze sinds de val van de Sovjet-Unie en het einde van de Koude Oorlog niet meer ondernomen hebben.

Toegenomen militaire spanning

De olierush op de Noordpool riskeert dus uit te monden in instabiliteit en conflict. Amerikaanse diplomaten stellen dat "militaire dreiging in het noordpoolgebied kan toenemen". De Russische ambassadeur bij de NAVO stelt dat "In de 21ste eeuw zal oorlog ontstaan voor grondstoffen, en Rusland zal zich niet laten verslaan.” In april 2008 al zei de Russische admiraal Vladimir Vysotsky: "In het Hoge Noorden heerst rust en stabiliteit, maar we kunnen niet uitsluiten dat er in de toekomst een machtsverschuiving komt, en zelfs gewapende interventie."