Reuzetornado's op de zon

Een spectaculaire vondst op de zon: wetenschappers vonden er een tornado waar de aarde vijf keer in zou passen. De onderzoekers deden de ontdekkingen vorig jaar in september al, maar ze hadden enige tijd nodig om de waarnemingen te verwerken in een paper. Tijdens de National Astronomy Meeting konden ze dan eindelijk hun resultaten bekendmaken.

De zon in HD

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft een heel bijzonder fenomeen weten vast te leggen : de zogenaamde zonne-tornado’s die dansen op het oppervlak van de zon. De uitbarstingen in de vorm van een tornado bestaan uit zeer heet plasma, en deze zijn waargenomen door de Solar Dynamics Observatory (SDO) van de NASA. Dit apparaat is de zon continu in HD aan het opnemen.

Spectaculaire beelden

In dit filmpje zie je een zonnetornado. De storm met extreem hete gassen verplaatst zich aan een snelheid van meer dan 160.000 kilometer per uur. De temperatuur in de tornado bedraagt ruim 2 miljoen graden Celsius. Volgens Dr. Huw Morgan, één van de ontdekkers van het fenomeen, moet de tornado een belangrijke rol spelen in het ontstaan van zonnestormen.

Eerste keer

"Het is misschien de eerste keer dat zo'n gigantische zonnestorm op beelden is vastgelegd", zegt Dr. Xing Li van de universiteit van Aberystwyth. De tornado werd op 25 september van vorig jaar geobserveerd. De topsnelheden van de gassen in de tornado gaan tot meer dan 300.000 kilometer per uur. Ter vergelijking: op aarde ligt de snelheid maximaal rond 150 kilometer per uur.

Solar Dynamics Observatory

De onderzoekers bestudeerden de tornado met behulp van het Solar Dynamics Observatory. Deze ruimtesonde houdt de zon al enige tijd nauwlettend in de gaten. Aan boord van het observatorium bevindt zich de Atmospheric Imaging Assembly en daarmee bestudeerden de onderzoekers de atmosfeer van de zon tot in detail.

Coronale massa-ejectie

Zo ontdekten ze op 25 september vorig jaar deze enorme tornado die net zo breed is als vijf aardes. "We zien met het Solar Dynamics Observatory roterend materiaal nabij protuberansen en in de leegtes in de corona van de zon," zo schrijven de onderzoekers. "Vaak vinden er nadat deze rotaties zijn geobserveerd grote coronale massa-ejecties plaats."

Gevaarlijk

De voorbije maanden zijn meermaals zonnestormen vastgesteld. Die kunnen gevaarlijk zijn voor satellieten rond en het elektriciteitsnet op onze planeet.  Momenteel bevindt de zon zich in een actieve periode. Een zonnecyclus duurt 11 jaren en de huidige cyclus staat bekend als Solar Cycle 24 waarvan het hoogtepunt ergens in 2013 wordt verwacht.

Lees ook : Storm op de zon zorgt voor chaos op Aarde