The Great Escape - gevangenissen houden opendeurdag

Alcatraz, de Bastille, Isle du Diable, Robbeneiland, de Tower, stuk voor stuk legendarische gevangenissen waar je gemakkelijker in dan weer uit geraakte. Maar niet elke nor is even waterdicht, zo hebben we ontdekt. We hebben 10 van de meest beschamende/meest succesvolle (hangt van je standpunt af) ontsnappingen op een rij gezet, te beginnen met… een Belgisch verhaal! Op 19 augustus 2006 ontsnapten 28 criminelen uit de verouderde gevangenis van Dendermonde. Een dag later werden zes van hen weer gevat maar de meest hardnekkigen bleven tot 4 jaar lang voortvluchtig. Zoals je ongetwijfeld weet was dit niet de eerste Belgische ontsnapping en zeker niet de laatste, maar in het buitenland kan het nóg spectaculairder!

Our day will come

We gaan terug naar 25 september 1983. De Maze-gevangenis in het Ierse Antrim had (tot die bewuste dag) de reputatie van meest ontsnappingsonvriendelijke gevangenis van Europa. Dat was buiten het IRA gerekend. Niet minder dan 38 IRA-leden slaagden er in om de benen te nemen. Daarbij kenden ze geen genade; 19 bewakers geraakten in het tumult gewond, gaande van een blauw oog tot steek- en kogelwonden, één cipier stierf als gevolg van een hartaanval. De meeste ontsnapten hebben niet lang van hun vrijheid genoten want binnen de twee dagen waren er al 19 terug naar afzender gestuurd.

Tunnelratten

Augustus is blijkbaar een populaire maand om te ontsnappen, zo ook in India. 43 Tamiltijgers hadden halfweg de jaren negentig in de gevangenis van Vellore maanden gewerkt aan een tunnel van 47 meter (!) lang om op 15 augustus 1995 hun celleven vaarwel te zeggen. Alhoewel vaarwel een groot woord is: 21 tijgers stonden binnen enkele weken terug bij hun startpunt. Sindsdien zijn de veiligheidsmaatregelen aanzienlijk verscherpt, maar het blijft er verre van ideaal.

Verfilming

We zijn aanbeland bij de beroemdste ontsnapping ooit, de originele Great Escape. Die van 76 geallieerde soldaten uit het krijgsgevangenkamp Stalag Luft III tijdens Wereldoorlog 2, jawel. 600 soldaten groeven een jaar lang in het grootste geheim 9 meter onder de grond aan drie tunnels (Tom, Dick en Harry genaamd). 24 maart 1944 was D-Day voor de soldaten maar ze hadden brute pech. De tunnel kwam niet ver genoeg en de Duitse bewakers zagen  de 77ste vluchter opduiken. De 76 voorgangers die het wel haalden, moesten het onderspit delven tegen de Duitse Gründlichkeit: 73 geallieerden werden gevat, amper drie wisten uit de handen van de nazi's te blijven.

Hasta Mañana

De drugskartels zijn nog steeds oppermachtig in Mexico. Het bewijs werd op 17 december 2010 geleverd, toen 141 gevangen bendeleden doodleuk via de dienstuitgang van de gevangenis van Nuevo Laredo naar buiten wandelden. Vorig jaar was het precies opendeurdag in Mexico, want tussen januari en september 2010 kozen nog eens 200 anderen succesvol het hazenpad. En de bewakers? Die knijpen niet zelden een oogje toe voor enkele peso's.

Gekooide tijgers

In 1983 stal het IRA de show, maar de Tamiltijgers (ja, zij weer) deden toen ook hun best. Op 27 september 1983 overmeesterden 41 tijgers de cipiers van de gevangenis van Batticaloa (Sri Lanka) om te ontsnappen. In hun slipstream namen ze nog zo'n 110 andere gevangenen met zich mee. Enig lichtpuntje: er viel die dag geen druppel bloed.

Halfvolle gevangenis

De Taliban kent zijn klassiekers. Op 25 april 2011 ontsnapten 476 van de 1200 gevangen Taliban-strijders uit de gevangenis van Kandahar (Afghanistan). Stuk voor stuk deden ze er 30 minuten over om een 360 meter lange tunnel te doorkruisen waar hun medestrijders 5 maanden aan gegraven hadden. Je zou denken dat je niet naast een troep van 476 man kan kijken, maar echt succesvol was de klopjacht niet. Dagen later waren amper 12 ontsnapten weer opgespoord. President Karzai ging vorige maand even met de billen bloot.

Banzaï!

Niet alleen de geallieerden konden er wat van tijdens Wereldoorlog 2. In de Japanse geschiedenisboekjes staat het Australische krijgsgevangenkamp Cowra met stip aangeduid. Op 5 augustus 1944 lieten 545 Japanse soldaten hun sake voor wat hij was en vertrokken ze met de noorderzon. Het is te zeggen, ze liepen zich te pletter op de mitrailleurs van de bewakers. Tijdens de uitbraak stierven 231 Japanners en geraakten er 108 gewond. Het incident eindigde met een sisser, want tien dagen later al werd de laatste ontsnapte terug gevat.

Spaanse furie

Als je in de buurt van Pamplona (Spanje) bent voor een of andere stierenren, bezoek dan ook eens Fort San Cristóbal. In 1938, tijdens de Spaanse burgeroorlog, kwamen 30 gevangenen in opstand. De gevolgen hadden ze vooraf niet kunnen inschatten. 792 gevangenen geraakten van de onherbergzame rots af, maar de statistieken spreken boekdelen. 3 (je leest het goed) gevangenen bereikten de Franse grens.

Strafste stoot

We hebben al een straffe Afghaanse actie achter de kiezen, maar het kan nog extremer. Op 13 juni 2008 viel de Taliban de gevangenis van Sarposa aan. Een zelfmoordenaar reed met een tankwagen tegen de toegangspoort, een andere man blies zichzelf op om een tweede poort te openen en als kers op de taart werden er raketten afgevuurd. Ondertussen liepen Talibanstrijders af en aan om cellen te openen. De volledige gevangenis liep leeg, goed voor 1200 man die stuk voor stuk in minibusjes kropen die hen opwachtten.