Alarmerende bijensterfte

In de zopas verschenen documentaire 'Queen of the Sun: What Are the Bees Telling Us?' trekt regisseur Taggart Siegel aan de alarmbel : de bijen leggen massaal het loodje en dat zou wel eens zeer nare gevolgen kunnen hebben. De massale bijensterfte zou ons wakker moeten schudden voor het te laat is. Zelfs Albert Einstein wist het bijna 100 jaar geleden al : "Als de bijen van onze planeet verdwijnen, heeft de mensheid nog maar vier jaar te leven." Maar wat is er dan mis met de bijen?

Oorzaken

De bij is de laatste jaren veel in het nieuws geweest : complete koloniën sterven af of verdwijnen gewoon van de ene dag op de andere. Maar wat is er precies gaande? Een echte oorzaak voor de massale bijensterfte is er nog niet gevonden. Er worden vele mogelijke oorzaken genoemd en de ene klinkt al wat logischer dan de andere. Sommige bronnen hebben het over een schimmel of virus, anderen verwijzen naar verschuivingen in het electromagnetische veld van de aarde, en weer anderen geven pesticide de schuld of klimaatsveranderingen en de stijging in GSM-, wifi- en andere vormen van straling gedurende de afgelopen decenia.

Virus en schimmel

Sinds 2006 is 20% tot 40% van de amerikaanse honingbijpopulatie verdwenen. Volgens een onderzoeksteam bestaande uit wetenschappers en militairen is de oorzaak van deze sterfte een samenspel van een schimmel en een virus. Hoe de schimmel en het virus nu precies samenwerken, is nog niet duidelijk. Maar volgens de leden van dit onderzoeksteam is het wel vrij duidelijk dat dit de oorzaak is voor het uitsterven van de honingbij.

Clothianidin

De massale bijensterfte over de hele wereld was het grote mysterie van de afgelopen jaren. Uit de recente stroom van geheime documenten uit wikileaks is een document naar voren gekomen waaruit blijkt dat de Amerikaanse EPA (Environmental Protection Agency) heel goed op de hoogte was van de risico's voor bijen (en eigenlijk voor alle levende wezens) van de veelgebruikte pesticide clothianidin, maar deze moedwillig heeft genegeerd. Waar hebben we dat eerder gehoord ?

Mysterie

Opmerkelijk is dat de Amerikaanse regering deze wereldwijde pandemie verborgen wilden houden, terwijl ze medeplichtig was aan de verspreiding ervan. Pesticideproducent Bayer maakte zelfs een fake rapport op om de risico's te verhullen. Intussen is Clothianidin al in een aantal Europese landen verboden. Opmerkelijk genoeg stierven ook in die landen massa's bijen. Het mysterie is dus nog niet helemaal opgelost.

Imidacloprid

Uit andere onderzoeken blijkt dat bijen niet opgewassen zijn tegen het insecticide imidacloprid. Met dat spul wordt gewaszaad behandeld, waardoor de hele plant giftig zou worden, ook het stuifmeel en de nectar waarmee bijen naar hun korf vliegen. In de jaren '90 kwam dat middel op de markt en toen begon ook de bijensterfte. In heel wat landen is het alweer verboden, maar bv niet in Nederland, en nergens gaan de bijen zo massaal dood als daar.

Nicotine

Volgens een ander onderzoek wordt de massale bijensterfte waarschijnlijk veroorzaakt door pesticiden op basis van nicotine-achtige stoffen: neonicotinoiden. Die pecticiden worden gebruikt om gewassen weerbaarder te maken tegen parasieten en schimmels, maar het gif lost ook op in de dauwdruppels die de bijen drinken. De bijen raken verdoofd en kunnen de weg terug naar de bijenkast niet meer vinden, waardoor ze verdwalen en dood gaan.

Omgevingsstress

Ook commerciële imkers stellen al enkele jaren vast dat hun bijenkolonies verdwijnen. Tussen 50 en 60 procent sterven of de werksters laten hun larven verkommeren. Wat de oorzaak is, weet men niet precies, maar er zijn aanwijzingen dat de bijen slachtoffer zijn van de negatieve effecten van de moderne menselijke samenleving. Omgevingsstress en schadelijke chemische stoffen kunnen het gedisciplineerde leven in de bijenkasten verstoren.

Navigatie

Uit een Indiaas onderzoek blijkt dat het navigatiesyteem van de bijen in de war raakt door elektromagnetische golven. Als een zendmast voor mobiele telefonie in de buurt van een bijenkorf staat, kunnen de werkbijen - die de populatie onderhouden - niet meer terugkeren. Milieudeskundige Sainuddin Pattazhy constateerde in zijn rapport dat de koningin dan alleen achterblijft met de eitjes en de kolonie binnen 10 dagen instort. Het onderzoek werd gedaan in de deelstaat Kerala, waar de bijenteelt de inkomstenbron is voor meer dan 100.000 mensen. Volgens Patthazy kan de hele bijenpopulatie in Kerala in 10 jaar verdwenen zijn.

Spoorloos

Niet alleen sterven de bijen massaal af, ze verdwijnen ook van de ene dag op de andere. De ene dag heeft een imker duizende bijen en de volgende dag zijn ze allemaal spoorloos verdwenen. Niemand vindt lijkjes of enig ander spoor van de bijen. Niemand weet waar ze gebleven zijn, men weet alleen dat ze met miljoenen verdwijnen over de hele wereld.

Queen of the Sun

De een danst met twaalfduizend bijen op haar lichaam, de ander kietelt zijn bijen met zijn snor. De imkers in 'Queen of the Sun' zijn even fascinerend als het alarmerende onderwerp van deze documentaire: de grootschalige bijensterfte die wereldwijd plaatsvindt. Dat fenomeen wordt bekeken door de bril van Rudolf Steiner, de bedenker van de biodynamische landbouw. Die voorspelde al in 1923 dat de grootschalige bijenhouderij en dito voedselproductie binnen tachtig tot honderd jaar tot het uitsterven van de bij zouden leiden.

Barometer

Regisseur Taggart Siegel maakt een rondgang langs bekende milieu- en voedselactivisten als Michael Pollan en Vandana Shiva, wetenschappers en excentrieke bijenhouders om het mysterie rond het 'Colony Collapse Disorder', het volledig verdwijnen van bijenkolonies, te doorgronden. Siegel pleit voor duurzaamheid en een hernieuwd evenwicht tussen mens en natuur. En natuurlijk voor meer respect voor de bij, volgens hem de barometer van de gezondheid van de aarde. Pas nu ze uitsterven krijgen we weer oog voor wat ze ons allemaal geven. De oude Egyptenaren, Maya's en Grieken wisten dat al langer. Maar het is nog niet te laat.

Catastrofe

Siegel betoogt dat de bijensterfte zelfs een groter probleem is dan de opwarming van de aarde. Bijen bevruchten 40 procent van het voedsel dat wereldwijd wordt verbouwd. De bijensterfte zou catastrofale gevolgen hebben voor onze voedselvoorziening.

Monocultuur

Het probleem is dat er wereldwijd gewassen volgens de monocultuur groeien, één gewas en verder niks. Bijen kunnen er dan niet leven. Bovendien verzwakken commerciële bijentelers met hun industriële bijenhouderij de huidige populaties. Bijenkoninginnen worden gefokt als varkens en kippen, waardoor ze hun vitaliteit verliezen en verzwakken.

Video

De documentaire 'Queen of the Sun: What Are the Bees Telling Us?' is momenteel nog niet uit in Europa, maar ze gooit nu al hoge ogen op verschillende filmfestivals. Een documentaire om zeker in de gaten te houden dus. Bekijk hier alvast de trailer !
 
www.queenofthesun.com