Het Europees parlement geraakt het niet eens over de vraag of de Europese Commissie formele handelsonderhandelingen met de Verenigde Staten mag aanvatten. Een stemming daarover in de plenaire vergadering in Straatsburg, leverde geen gezamenlijk standpunt op.


De handelsrelaties tussen de VS en de Europese Unie staan al een hele tijd onder druk omdat de regering van president Donald Trump handelstarieven oplegde voor buitenlands staal en aluminium, waarop de EU meteen tegenmaatregelen nam. Afgelopen zomer kon Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker in het Witte Huis nog nieuwe Amerikaanse heffingen op Europese auto's vermijden, in ruil voor toezeggingen over de import van onder meer sojabonen en vloeibaar gas. Trump en Juncker spraken ook af om een gezamenlijk nultarief op de bilaterale handel in industriële goederen in te voeren, maar over de concrete uitwerking van dat akkoord wordt nu al maanden onderhandeld.

Sinds de controverse rond de vorige onderhandelingen over een handelsakkoord met de VS, TTIP, publiceert de Commissie al haar onderhandelingsmandaten. De lidstaten moeten die goedkeuren vooraleer de Commissie effectieve onderhandelingen kan opstarten, en ze had ook het advies van het Europees parlement gevraagd.

Verwacht werd dat dat positief zou zijn, maar het parlement slaagt er niet in een gemeenschappelijk standpunt goed te keuren, zo bleek vandaag in Straatsburg. Volgens Groen-europarlementslid Bart Staes "schrikt de rechterzijde van het politieke spectrum in het Europees parlement van zijn eigen schaduw en durft ze geen stelling in te nemen". Staes zelf stemde tegen het voorgestelde onderhandelingsmandaat. "Op papier heeft de EU een handelsstrategie die gebaseerd is op Europese waarden zoals duurzaamheid. Dat maakt het extreem inconsistent om nu een handelsdeal met Trump te sluiten, terwijl hij het Parijs-akkoord naast zich neerlegt en de EU behandelt als handelsvijand in plaats van bondgenoot", zegt hij.

Voor de Europese Commissie en de lidstaten is het uitblijven van een parlementair standpunt een opdoffer. De Commissie "neemt akte van de stemming" en wacht nu op "het resultaat van de discussies binnen de Raad", reageerde een woordvoerder.

Die Raad - in de constellatie van de ministers voor Handel - beslist binnenkort over het onderhandelingsmandaat, met gekwalificeerde meerderheid. Hoewel landen als Frankrijk, Spanje en Italië eerder kritisch zijn, keuren zij het mandaat allicht goed. De rol van het parlement is op dit moment louter consultatief, maar het halfrond heeft wel het laatste woord eens het handelsakkoord afgesloten is.

Intussen dreigen de VS nog altijd met tarieven op Europese auto's en auto-onderdelen. Als Europa en de VS er niet in slagen een handelsakkoord te sluiten, dan zullen de VS tarieven opleggen, herhaalde president Trump eind februari nog eens. Een lijst met tegenmaatregelen is in voorbereiding, reageerde Malmström toen. "We stoppen met onderhandelen als die heffingen er komen."