Klimaatverandering is enkel te bestrijden met een systeemverandering. Dat stelt het Panel voor Klimaat en Duurzaamheid in een rapport met 27 aanbevelingen voor "een coherent en ernstig klimaat- en duurzaamheidsbeleid". "De klimaat- en duurzaamheidscrisis vraagt een urgent én een omvattend antwoord, waarbij op alle domeinen tegelijk dringend actie ondernomen moet worden", aldus de Vlaamse Bouwmeester Leo Van Broeck, die samen met klimaatexpert Jean-Pascal van Ypersele het panel voorzit.


Het panel is een interdisciplinair team van meer dan 140 Belgische onderzoekers en wetenschappers. Hun rapport komt er op vraag van de jongeren van Youth For Climate. Anuna De Wever en Adélaïde Charlier waren dan ook aanwezig bij de voorstelling van het rapport.

Het panel stelt dat klimaatbeleid zich niet kan beperken tot natuurbeleid of zelfs een uitstootbeleid, maar ook ruimtelijke ordening, productie- en consumptiepatronen, sociale rechtvaardigheid, een innovatiebeleid en beter, participatiever beleid en bestuur moet integreren. Het beleid moet zich baseren op onderzoek naar de planetaire grenzen, die de ruimte aangeven waarbinnen de mensheid zich op een veilige wijze kan ontwikkelen, klinkt het. Om de transitie naar een klimaatbestendige en duurzame samenleving te kunnen maken, moet die weliswaar sociaal en rechtvaardig zijn, aldus Van Broeck.

Het panel stelt dat de verhouding met de natuur moet worden omgegooid en dat grootschalige uitbreiding en bescherming nodig is voor de natuurlijke ecosystemen. Daarnaast moet worden ingezet op een versnelde transitie naar klimaatneutrale energie en industrie.

"De kern van een rationeel klimaatbeleid is een doorgedreven en versnelde transitie op het vlak van energie en emissies", stelt het panel. Die transitie vraagt zowel een economische omslag als begeleidende sociale maatregelen. Fossiele brandstoffen moeten zo verdwijnen uit de energiemix en worden vervangen door hernieuwbaar energiebronnen. Daarvoor moet de totale energievraag sterk dalen "door energiebesparing en efficiëntiewinsten in alle sectoren".

Voorts pleit het panel ook voor een onmiddellijke betonstop. "We gebruiken eigenlijk te veel plaats. Het is essentieel om onmiddellijk te stoppen met de inname van open ruimte", aldus Van Broeck. Er is zo een ander landgebruik, een betere ruimtelijke ordening en een slimmer infrastructuurbeleid nodig.

Van Broeck benadrukte nog dat "we dringend af moeten van de gedachte dat inzetten op klimaat en duurzaamheid snijden in eigen vel is". De meeste maatregelen brengen echter geld op in de plaats van geld te kosten, zei hij. "Een correct beleid rond duurzaamheid en klimaat zal leiden tot een verbetering van onze levensstandaard."

"Het is haalbaar om een versnellende opwarming van de aarde en de ineenstorting van het ecosysteem te voorkomen", aldus van Ypersele. "Maar het is nu of nooit."